Bezit
Verbetering en verduurzaming van onze woningen
Bewonersinterview
Biljartclub De Klos steekt handen uit de mouwen
Vol trots opent Louw de deur van de biljartruimte op de vierde verdieping van de Tadingaflat in Leeuwarden. De muren zijn fris gesausd, de tafels keurig opgeruimd en op de vloer ligt nieuw laminaat. “Samen met WoonFriesland gaven we deze ruimte een flinke facelift”, vertelt Louw. “Het resultaat is prachtig!”
Iedere donderdagmiddag is de biljartruimte het domein van de zeven heren van biljartclub De Klos. “Hier bespreken we tijdens een potje biljarten alle wereldproblemen”, lacht Louw. “Ik ben als kind opgegroeid met biljarten. Mijn vader had destijds een café met een biljart. De liefde voor dit spelletje is me met de paplepel ingegoten. Toen mijn vrouw en ik in de Tadingaflat kwamen wonen, was ik meteen verliefd op deze ruimte.”
Tijd voor een opknapbeurt
Drie heren van de biljartclub staken de afgelopen tijd de handen uit de mouwen om de ruimte op de vierde verdieping op te knappen. “Deze biljarttafel staat hier al meer dan twintig jaar”, weet Louw. “De vloerbedekking op de grond was waarschijnlijk net zo oud en helemaal versleten. Ook de muren konden wel een nieuw likje verf gebruiken. Vandaar dat we contact hebben opgenomen met de wijkconsulent.”
Wijkconsulent Gerrit is gelijk enthousiast als Louw in 2024 bij hem aanklopt. “Bij WoonFriesland vinden we het belangrijk dat mensen in een gebouw, wijk, buurt of straat elkaar kennen, samen leuke dingen doen of elkaar helpen. Vandaar dat we geld beschikbaar stellen aan dit soort bewonersinitiatieven. Zo hebben wij bijvoorbeeld de verfspullen betaald en de vloer laten leggen.
Een plek voor iedereen
Inmiddels kun je de biljartruimte door een ringetje halen. “We zijn ontzettend trots op het eindresultaat. Deze ruimte voelt bijna als onze eigen mancave”, lacht Louw. “We hebben een biljart-groepsapp, waarin we regelmatig met elkaar afspreken. Dat vinden onze vrouwen ook wel fijn, dan zijn ze even van ons af. Maar natuurlijk zijn zij ook gewoon welkom.”
Ook wijkconsulent Gerrit is zeer te spreken over het eindresultaat. “Naast de biljartruimte hebben de bewoners ook de gezamenlijke woonkamer in de Tadingaflat opgeknapt. Ook daar hebben we als WoonFriesland budget voor beschikbaar gesteld. In deze woonkamer worden regelmatig leuke activiteiten georganiseerd. Zo zorgen we er samen voor dat het prettig wonen is in de Tadingaflat."
Portefeuilleplan
We blijven scherp op ontwikkelingen en waar nodig integreren we deze in onze portefeuillestrategie. De extra financiële ruimte die beschikbaar is gebleven door het uitblijven van de huurbevriezing hebben we direct meegenomen in de komende jaren voor het blijven versnellen van onze opgave in nieuwbouw, verbetering en verduurzaming van ons bestaand bezit.
Naast de uitbreidingsnieuwbouw heeft dit zeer zeker ook betrekking op het blijven versnellen van de verduurzaming. De volgende stap in de verduurzaming van onze bestaande voorraad is het vervangen van de daken van onze woningen. In 2025 hebben we in samenwerking met onze partners de MEER-subsidie weten te verkrijgen voor de opschaling van biobased daken bij vervanging in de bestaande voorraad. Een "boppeslach" voor Fryslân! Hierdoor kunnen we de komende 4 jaren nog meer daken vervangen dan was voorzien.
De volgende stappen in de verduurzaming van de portefeuille moeten resulteren in een vastgoedportefeuille met minimaal energielabel B in 2030. Hiermee blijven wij versnellen en geven wij invulling aan onze ambitieuze maatschappelijke opgaven binnen de financiële mogelijkheden.
De uitbreidingsnieuwbouw is gepland in de grote kernen. Echter geeft het portefeuilleplan ons de mogelijkheid om per gemeente en kern woningen toe te voegen daar waar de mogelijkheden voor uitbreidingsnieuwbouw zich voordoen. Daarmee is er ruimte om de uitvoering flexibel op te pakken. Wij willen ons daarmee ook richten op levensvatbare dorpen in de hele woningmarktregio.
In 2025 is door diverse gemeenten invullen gegeven aan een vervolg van de warmtetransitie-visie in de vorm van warmteprogramma’s. Gemeenten blijven nog wel verschillende (uitvoerings)strategieën hanteren en variëren in tempo, maar de stappen worden wel concreter. Doordat wij onze eigen warmtetransitie-visie hebben, die is gemaakt vanuit het oogpunt van ons eigen vastgoed, kunnen we de dialoog met gemeenten goed blijven voeren rond de warmteprogramma’s.
Ambitieus en haalbaar
De keuze voor een fasering van de uitbreidingsnieuwbouw tot 2030 en verder sluit geheel aan bij de oplopende hoge vraagdruk. Hierbij hebben we het afgelopen jaar de versnelling ingezet die moet leiden tot een grotere beschikbaarheid de komende jaren. De versnelling brengt ons eerder bij het doel van onze wensportefeuille. Het aangepast portefeuilleplan 2025 houdt hier rekening mee.
Vergroening van ons woningbezit
Wij willen toekomstbestendige en goede woningen verhuren die passen bij het veranderende klimaat. Een mooi voorbeeld is de nieuwbouw van de 27 appartementen aan de Aldlânsdyk in Leeuwarden.
Naast nieuwbouw verzorgen wij ook de groene omgeving in ieder nieuwbouwproject. Na afloop van de bouw leggen we groen aan op het complete terrein. Een mooi voorbeeld is de aanleg van een voedselbos door vrijwilligers uit het dorp Eastermar in het uitbreidingsproject waar ook WoonFriesland 6 nieuwbouwwoningen bouwt. De realisatie start begin 2026. Dit voedselbos is aangeplant met inheemse bomen en struiken, waarbij ook aandacht is voor de opvang van overtollig regenwater. Een groene omgeving neemt de warmte beter op en maakt zo de omgeving koeler.
Visie op verduurzaming bestaande bouw
Voor ons is de betaalbaarheid van verduurzaming een belangrijke randvoorwaarde. Dit vertaalt zich in het streven naar een zo hoog mogelijke CO₂-reductie bij ingrepen aan de schil tegen zo laag mogelijke kosten (over de levensduur) bij gelijkblijvende energielasten en comfort voor de bewoner.
Bij het vervangen van de daken door biobased daken in combinatie met aanvullende maatregelen is het doel dat de aanpak minimaal 50% CO₂ bespaart ten opzichte van de huidige situatie. Doordat de woningen al minimaal label C hebben, is dit een ambitie die aansluit bij de toekomst, waarbij het gebruik van biobased materialen het uitgangspunt zal zijn. 'Van het (aard)gas af' is voor ons geen doel op zich is, ook niet op de korte termijn. Betaalbare verduurzaming met oog op de toekomst sluit hier beter bij aan.
Onze nieuwbouwwoningen zijn aardgasloos en voldoen aan de nieuwe BENG-normen. Daarmee zorgt nieuwbouw vanuit een specifieke wijkaanpak voor versnelling in de CO₂-reductie. Daar waar mogelijk sluiten wij aan bij initiatieven in wijken van bijvoorbeeld gemeenten of nutsbedrijven, of zijn deze plannen het vliegwiel voor verdere initiatieven. Daarbij ontwikkelen we onze eigen wijkaanpak (bottom-up) als houvast in het gesprek met gemeenten. Op deze manier willen wij input leveren om praktische mogelijkheden voor verduurzaming in ons bezit mee te laten wegen bij de gemeentelijke warmtetransitie-visies.
De betaalbaarheid van de woonlasten staat blijvend onder druk voor een grote groep van onze bewoners. Daarom zijn wij in 2025 verdergegaan met het versneld inzetten op de glasvervanging en na-isolatie van onze woningen. Daardoor is onze portefeuille bijna geheel op minimaal label C. De projecten om ook de laatste woningen de gewenste stap te laten maken, zijn in opdracht.
| Energielabels geregistreerd | Aantal per label | Percentage |
|---|---|---|
| A++++ | 128 | 0,8% |
| A+++ | 422 | 2,2% |
| A++ | 137 | 0,7% |
| A+ | 549 | 2,8% |
| A | 8.091 | 41,9% |
| B | 4.501 | 23,3% |
| C | 4.887 | 25,3% |
| D | 272 | 1,4% |
| E | 127 | 0,7% |
| F | 100 | 0,5% |
| G | 83 | 0,4% |
| Eindotaal | 19.297 | 100,00% |
Het blijft realistischer om stapsgewijs onze CO₂-uitstoot te reduceren dan om woningen volledig en grootschalig gasvrij te maken. Voor dat laatste geldt dat de techniek complex en nog te duur is en dat er vaak geen (subsidievrije) businesscases zijn. Daarbij blijkt het maatschappelijke proces nog zeer weerbarstig.
Met de beoogde dakaanpak in combinatie met aanvullende maatregelen blijven wij de strategie van de stapsgewijze aanpak voorzetten. Dat blijft resulteren in een hogere CO₂-reductie voor de gehele portefeuille en draagt tevens bij aan een lagere energierekening voor meer bewoners.
Onze relatiemanagers nemen deel aan de Friese proeftuinen voor aardgasvrije wijken in Garijp en op Schiermonnikoog. In Garijp zal de aanpak van WoonFriesland in 2026 resulteren in een bijna geheel hybride woningportefeuille in het dorp. Op Schiermonnikoog zullen in 2025 de eerste stappen gezet worden naar een hybride portefeuille met als start de dakaanpak voor een groot deel van de woningen. De trajecten zijn leerzaam, waarbij onze inbreng en inzet nuttig is, maar waarbij we ook constateren dat de projectaanpak niet altijd in lijn ligt met de verduurzamingsvisie van WoonFriesland en tevens de nodige externe aandacht vereist.
Onze samenwerking in DreamHûs met de innovatieve isolatiekorrels en Control Flow helpt ons verder in het zoeken naar innovatieve toepassingen in de verduurzaming van bestaande bouw en het verminderen van watergebruik.
Om mensen direct te helpen energie te besparen, zetten wij onze energiecoaches in. De energiecoaches geven adviezen en tips aan inwoners met als doel door kleine maatregelen en aanpassing van gedrag de energielasten structureel laag te houden.
Verduurzaming bestaande bouw
In 2025 hebben wij 2.215 woningen in kwaliteits- en energieverbeteringsprojecten aangepakt. Door de uitvoering van deze projecten, samen met de reguliere herlabeling van onze woningen, hebben we reeds 97% van ons bezit op label C of beter gebracht. In 2025 heeft 20% van onze woningen een nieuwe energielabelregistratie gekregen.
Naast de investeringen in nieuwbouw en kwaliteits- en energieprojecten doen we ook uitgaven om de conditie van onze woningen op peil te houden. Naast reparatieonderhoud doen we dit tijdens mutaties en projectmatig in het planmatig onderhoud. De totale kosten voor planmatig onderhoud bedroegen in 2025 € 40,5 miljoen (2024: € 38,0 miljoen). De kosten voor mutatieonderhoud bedroegen in 2025 € 4,7 miljoen (2024 € 3,1 miljoen). Vorig jaar is het besluit genomen om ‘grote’ mutaties niet meer projectmatig uit te voeren maar binnen het reguliere mutatieproces. Hierdoor is er sprake van een verschuiving van planmatig onderhoud naar mutatieonderhoud.
De kosten voor reparatieonderhoud bedroegen in 2025 € 6,7 miljoen (2024: € 6,8 miljoen). Het aantal meldingen met reparatieverzoeken is in 2025 uitgekomen op 19.600, en is daarmee lager dan in 2024 (22.700).
Onze doelstelling is dat aantallen en kosten van reparaties niet verder stijgen, c.q. in de toekomst geleidelijk gaan dalen. Zeker nu we al een fors deel van onze woningen qua kwaliteit op niveau hebben gebracht. Total Cost of Ownership (TCO) is daarom een belangrijke issue bij de opzet en beoordeling van voorgestelde projecten.
Duurzame nieuwbouw
Onze nieuwbouwwoningen realiseren wij aardgasloos. Ze voldoen aan de nieuwe BENG-normen. In 2025 hebben wij 8 nieuwbouwprojecten opgeleverd, met in totaal 120 woningen. Dat zijn:
- 27 appartementen aan de Aldlânsdyk in Leeuwarden;
- 30 woningen aan de De Kim en De Kamp in Surhuisterveen;
- 8 woningen aan De Tuije in Garyp;
- 14 woningen aan de Master Lubwei in Garyp;
- 10 woningen aan de Wilpkamp in Donkerbroek;
- 20 woningen aan de Lindewijk in Wolvega;
- 3 woonwagens aan de Wetterwille in Drachten;
- 8 woningen aan de Eilânsgrien in Earnewâld.
Buurblok
Buurblok is bedacht door Bouwgroep Dijkstra Draisma en Wocozon. Zij bieden met Buurblok een duurzame oplossing voor het woningtekort. Samen bieden zij een energiezuinige woning en een duurzaam energieplan aan in één totaalaanbod.
Bijzonder hierbij is dat de huizen van de aannemer blijven. Daarom onderhoudt de aannemer de huizen ook. Na de eerste uitrol in Leeuwarden, krijgt ook Drachten Buurblok-woningen. In de wijk Vrijburgh zullen 40 woningen worden gerealiseerd die door middel van de leaseconstructie onderdeel gaan uitmaken van onze portefeuille. Onze rol is het verhuren van de woningen aan onze woningzoekenden.
Wij zijn de eerste corporatie in Nederland die deze dienst in de praktijk heeft gebracht. De leaseconstructie van Buurblok is heel aantrekkelijk voor ons als sociaal verhuurbedrijf: we schaffen de nieuwe huizen niet zelf aan, maar leasen deze. Zo besparen wij door Buurblok tijd, energie en geld en kunnen daardoor extra betaalbare, circulaire en comfortabele woningen aanbieden aan onze bewoners. Dat is hard nodig om het grote woningtekort in onze steden en in de rest van Friesland duurzaam op te lossen.